أمير صدر الدين ابراهيم امينى هروى
325
فتوحات شاهى ( تاريخ صفوى از آغاز تا سال 920 ه . ق ) ( فارسى )
باوقاتها » « 1 » مىداشت تا آنكه از ايراد منهيان اطراف به عرض آن خلاصهء آل عبد مناف رسيد كه بعضى از لشكريان محمد خان شيبانى 40 كه در آن وقت بعد از انتراع بلاد ماوراء النّهر از دست اولاد و متعلّقان دودمان سلطان ابو سعيدى بر ديار خراسان غالب گشته از كنار آب آمويه « 2 » تا حوالى سمنان « 3 » از تصرّف اولاد پادشاه مغفور سلطان حسين منصور - انار اللّه برهانه - بيرون آورده بود به حوالى مواضع و قراى كرمان رفته شعلهء غارت و لهب نهب و اسر را اشتعال دادهاند ، غافل از اين معنى كه پيرامون بيشهء شيران بلند كردن آواز پيشه ساختن بناى بقا و ثبات حيات را به سرپنجهء شير عرين از پاى درانداختن است . و به صورت دعوى با اژدها نفس گشادن خود را به كام دل در كام آن خونريز مردمآشام نهادن است . و استماع اين خبر نفّاع باعث آن شده بود كه در چمن سلطانيّه تواچيان به احضار لشكريان و سران سپاه در حركت آمده بودند و به آن مقدار مدّت كه طىّ مسافت به سرعت توان كرد ، جنود نامعدود ممالك و مسالك از آنجا كه اقصاى عراق عرب و عجم و ديار بكر و آذربايجان و فارس و كرمان و كردستان و لرستان و ساكنان صحارى قراباغ باشد تا حوالى ملك خراسان از خوار « 4 » و رى « 5 » و فيروزكوه « 6 » و سمنان در النگ خرقان به سرعت سيّارات آسمان و كثرت و تمكين ريگ بيابان مجتمع گشتند . [ 417 ] و اين عزيمت بعد از آن بود كه ناصح دولت روزافزون چند نوبت جانب محمد خان شيبانى را به ارسال رسايل و اعلام رسل مثل فضايلمآبى كمالات انتسابى ، شيخ محيى الدّين محمّد لاهيجى 41 و خدمت فضيلترتبت معالىمرتبت ، قاضى
--> ( 1 ) . امثال و حكم ، ج 1 ، ص 235 . « برآمدن هر كار را هنگامى باشد » . ( 2 ) . آب آمويه - آمودريا - رود جيحون : اين نام مقارن هجوم مغولان به جاى رود جيحون به كار گرفته شده است . ( جغرافياى تاريخى ، ص 462 ) . ( 3 ) . سمنان : شهرى است در دامنهء جبال البرز و بر حاشيهء كوير نمك ، در 221 كيلومترى تهران . ( 4 ) . خوار : دشت و ناحيهاى در قسمت شمالى ايران كه از شمال به فيروزكوه و از جنوب به سياه كوه و از غرب به سردره محدود است و جعله رود در اين دشت جارى است . ( دايرة المعارف فارسى ) ( 5 ) . رى : پارسى باستان رگا ، اوستايى رگها ، در مآخذ يونانى راگس ، راگا ، راگاى . در جنوب شرقى تهران ( دايرة المعارف فارسى ) . ( 6 ) . فيروزكوه : شهرى است در دامنهء كوه دماوند در سر راه تهران به مازندران .